كميته فني كشت پاييزه حبوبات ديم در سازمان جهاد كشاورزي استان زنجان

در راستای طرح توسعه کشت حبوبات دیم پاییزه و با دعوت رسمی معاونت بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان و موافقت ریاست محترم پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، دکتر گودرزوند چگینی پژوهشگر مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب در اراضی دیم دانشگاه تهران (کوهین) در تاریخ ۱/۸/۱۳۹۶ در کمیته فنی تخصصی کشت حبوبات پاییزه دیم استان زنجان حضور یافته و در حضور معاونت محترم بهبود تولیدات گیاهی استان، مدیر زراعت استان، اعضای هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان و کارشناسان مسئول زراعت شهرستان های تابعه استان زنجان در خصوص اصول و لزوم کشت پاییزه حبوبات دیم به خصوص عدس پاییزه دیم به شرح ذیل بیان نمودند. پس از ارائه مطالب فنی توسط مهندس عامری، مهندس کرامتی، مهندس کامل و دکتر شبیری، دکتر گودرزوند چگینی در آغاز مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب دانشگاه تهران در اراضی دیم (کوهین) و نقش آن در پیشبرد اهداف کشاورزی حفاظتی در کشور را بیان نموده و با ابراز اینکه اکثر اراضی کشور خشک و نیمه خشک بوده، و رطوبت کم، شدت بارندگی، تبخیر زیاد، وزش باد، سرما و یخبندان، خشکی و نوسانات دمایی در مناطق نیمه خشک را از محدودیت های دیم کاری عنوان نمودند و با بیان اینکه ۸۱ درصد کشت دیم مربوط به غلات، 12 درصد حبوبات و بقیه شامل دانه های روغنی، علوفه و باغات دیم هستند ابراز داشت که تک کشتی غلات منجر به تخلیه عناصر غدایی خاک، ایجاد کفه شخم، تخریب ساختمان خاک، افزایش علف های هرز سمج، طغیان آفات، اپیدمی بیماری ها، آیش اجباری، فرسایش آبی و بادی، افزایش مصرف کود، سم و سایر نهاده های تولید و در نهایت کاهش ماده آلی خاک می گردد لذا بایستی با اجرای تناوب صحیح در اراضی دیم به صورت کشت محصولات مختلف با ترتیب معین در یک مزرعه در چند سال زراعی به اهدفی چندجانبه به شرح زیر رسید: ۱- افزایش محصول، به دلیل بهبود حاصلخیزی و عدم تخلیه عناصر غذایی لایه های مشخص پروفیل خاک، 2 - افزایش مواد آلی خاک: برگرداندن بقایا در سیستم تناوبی، تناوب غلات با لگوم ها و کود سبز به جای آیش، 3 - جلوگیری از تجمع آفات، بیماری ها و علف های هرز: استفاده از گیاهان فاقد بیماری مشترک، 4 - کنترل فرسایش خاک: استفاده از کود سبز در تناوب با غلات جهت کاهش خطرات فرسایش آبی و بادی 5 - کاهش خطرات مانع تولید و افزایش ثبات درآمد: با توجه به نوسانات بازار کشت چند محصول از نظر درآمدزایی 6 - کاهش تخلیه عناصر غذایی: کشت گیاهان مختلف دارای نیازهای متفاوت از نظر میزان مصرف عناصر غذایی 7 - ممانعت از خستگی زمین: کشت گیاهانی با الگوی ریشه دهی متفاوت در تناوب 8- سایر موارد: توجه به اثرات آللوپاتی، تأثیر بر ذخیره عناصر غذایی، تجمع مواد آلی، تأثیر بر ساختمان خاک، ریزجانداران خاک و رطوبت ذخیره شده خاک و نیازهای متفاوت عملیاتی باشد. لذا باید با توجه به فواید تناوب از محصولاتی حائز شرایط استفاده نمود ۱- تناوب با غلات: حذف آیش و تک کشتی غلات 2- کود سبز: بین ۲/۵ تا ۵ تن علوفه تر برابر با ۱ تا ۲ تن کود حیوانی ۳- بهبود خواص فیزیکی خاک: تشکیل خاک دانه- بیشتر شدن لوله های مویین - تهویه و نفوذپذیری خاک 4- کاهش آبشویی: انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق-جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آب- سایه انداز گسترده بر سطح خاک 5- کاهش سله بندی: مانع از سفتی سطح خاک، مانع از رواناب 6- کاهش فرسایش بادی: پوشش سطح خاک، نفوذپذیری و افزایش جذب آب 7- تله عناصرمفید خاک: جذب مواد غدایی شسته شده از اعماق و ذخیره سازی- جذب کلسیم و اصلاح خاک 8- افزایش ماده آلی و ازت خاک: جایگزین کود دامی – افزودن ۲۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم ازت در هکتار ۹-کاهش آفات و بیماریهای غلات: کاهش جمعیت سن گندم، کاهش بیماری سیاهک و زنگ گندم، ۱۰- سازگاری کشت: کشت پاییزه-کشت انتظاری- کشت بهاره، ۱۱- تحمل خشکی: سرعت رشد بالا- زودرس- پر شاخ و برگ- کم توقع- کم آب. بقولات دیم مورد تناوب مهم در کشت پاییزه و انتظاری می توانند شامل عدس، نخود سفید و سیاه، یونجه، شبدر، خللر، ماشک، اسپرس و گاودانه باشند که در این میان عدس به عنوان متحمل ترین گیاه نسبت به سرمای زمستانه است. اهداف کشت پاییزه عدس دیم شامل محصول پوششی مناسب و جایگزین آیش، سازگاری خوب در تناوب با غلات، مهار رواناب، امکان کشت مکانیزه، امکان کشت پاییزه، انتظاری و بهاره، سازگاری با خاک ورزی حفاظتی، سازگاری با کشت مستقیم، حذف تک کشتی و افزایش تنوع کشت، افزایش بهره وری دیم، تحمل سرمای زمستانه، استفاده از بارندگی های پاییزه و زمستانه، سبز شدن و رسیدگی زودهنگام، افزایش حاصلخیزی خاک و تثبیت ازت، بازیافت رشد رویشی پس از سرما، افزایش تخلخل خاک، تاج پوش عالی در خاک، امکان کنترل شیمیایی علف های هرز، افزایش طول دوره رویشی، افزایش عملکرد زیست توده، عدم مواجهه با تنش خشکی آخر فصل، تکمیل فاز زایشی و باروری کامل غلاف ها، یکنواختی رسیدگی محصول و کاهش هزینه کارگری، جلب مشارکت ملی، امکان برداشت مکانیزه، مبارزه تلفیقی با آفات غلات، کاهش تلفیقی علف های هرز گندم، استفاده بهتر از رطوبت نسبی هوا، برتری خصوصیات عملکردی، مدیریت تلفیقی مزرعه، مدیریت تلفیقی بیماری غلات، تسهیل کشت پاییزه غلات پس از حبوبات، و غیره عنوان شده و در نهایت رقم عدس سبز پردیس متحمل به سرما معرفی و مشخصات آن به طور کامل بیان گردید. در خاتمه مطالب عنوان شده مورد استقبال و توجه خاص قرار گرفته و مقرر گردید کارشناسان، بهره برداران کشاورزی و مسئولین ذیربط از فعالیت های پژوهشی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب دانشگاه تهران در اراضی دیم (کوهین) بازدید نمایند.

اطلاعات بیشتر