مشاهده آفت شپشك ريشه گندم در مزارع ديم استان قزوين

پژوهشگران مركز تحقيقات حفاظت خاك و آب در اراضي ديم دانشگاه تهران (كوهين)، در بازديدها و پايش هاي دوره اي مزارع، علت اصلي خشكيدگي بوته هاي گندم در مزارع ديم استان قزوین را مشخص نمودند. بنا به اظهار دكتر چگيني پژوهشگر مركز تحقيقات كوهين، در بهار سال ١٣٩۶ با وجود بارش هاي نسبتاً خوب، در اغلب مزارع ديم به خصوص در اراضي تحت پوشش بخش كوهين علائم زردي و خشكيدگي در مزارع گندم موجب نارضايتي و ابهام کشاورزان منطقه گرديده بود كه به دليل نامشخص بودن خسارات وارده علت آن سرمازدگي بهاره در مرحله ساقه دهي عنوان گرديده بود. بررسي ها و نمونه برداري هاي مكرر در مزارع گندم خسارت ديده حاكي از وجود آفت شپشك ريشه گندم و اغلب علف هاي هرز خانواده گرامينه بود. اين آفت كه فعاليت آن در فروردين ماه آغاز و در اواخر ارديبهشت ماه به اوج خود رسيده است، در محل طوقه و انشعاب ريشه ها فعاليت نموده و ضمن تغذيه و از بين بردن ريشه هاي گندم موجب زردي بوته ها، كاهش خوشه زني، كاهش طول خوشه هاي تشكيل شده، كاهش تعداد دانه در خوشه و در شديدترين موارد كوتاه ماندن بوته ها در حد شكل رويشي گرديده است. مناطق انتشار اين آفت پيش از اين در استانهاي همدان، آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي، كردستان و كرمانشاه اعلام گرديده بود كه با رديابي آن در بخش كوهين، استان قزوين نيز به مناطق گسترش آن افزوده مي گردد. اين آفت كه يك نسل در سال دارد در سن ٢ پورگي به شكل حبابي گرد به نام سيست درآمده كه با اندكي فشار تركيده و ترشحاتي قرمز رنگ از آن بيرون مي آيد. علت گسترش اين آفت كشت مكرر غلات، عدم اجراي تناوب صحيح زراعي با خانواده بقولات به خصوص عدس، عدم كنترل علف هاي هرز در مزارع، چراي بي رويه دام و گسترش علف هاي هرز مهاجم، خشكسالي هاي پي در پي، عدم مديريت صحيح مزارع آيش و عدم رعايت اصول صحيح خاك ورزي مي باشد. با توجه به اينكه پوره سن ٣ يا همان حشره بالغ در اواخر دوره رشد گندم مصادف با اواسط تا اواخر خرداد ماه تخم ريزي نموده و موجب آلودگي مزارع در سال آينده مي گردد، لذا با مشاهده اين آفت كه خساراتي بين ۵٠ تا ١٠٠ درصدي را به همراه دارد، توصيه مي شود منبع اصلي تغذيه اين آفت يا همان مزارع آلوده با استفاده از ادوات پنجه غازي پيش از ظهور حشره بالغ برگردانده شده و حتماً در سال آتي با كشت عدس چرخه زندگي اين آفت مختل گردد و در صورتي كه اراضي آلوده در سال آتي ناگزير از آيش هستند، ضمن اطمينان از عدم ريزش دانه هاي گندم در مزرعه و لزوم استفاده از كمباين هاي فاقد نقص فني، در بهار سال آيش پيش از به گل رفتن علف هاي هرز با استفاده از پنجه غازي يا ادوات خاك ورز مركب، نسبت به كنترل زراعي اين آفت اقدام گردد. همچنين مي توان در صورت وجود منبع آبي كافي و امكان استفاده از سامانه هاي آبياري نسبت به آبياري تكميلي مزارع اقدام نمود كه منجر به كاهش چشمگير اين آفت خواهد گرديد. تاكنون روش شيميايي مؤثري جهت كنترل اين آفت توصيه نگرديده است. لازم به ذكر است كه رديابي اين آفت توسط پژوهشگران مركز تحقيقات حفاظت خاك و آب در اراضي ديم دانشگاه تهران صورت گرفته كه نمونه هاي سيست مربوط به شپشك ريشه گندم به گروه گياهپزشكي پرديس كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه تهران جهت تأييد نهايي ارسال گرديده و همچنين با ارسال نمونه هاي آلوده گندم به همراه سيست اين آفت به مركز ترويج و خدمات جهاد كشاورزي كوهين، خسارت و گسترش آن در استان قزوين گزارش گرديده است.

اطلاعات بیشتر